Bonobolarda Anaerkillik, Şefkat ve İşbirliği



Youtube'dan görüntüleyemeyenler videonun tamamını Facebook'ta izleyebilir [tıkla]

En yakın akrabalarımız olan şempanzelerin vahşi doğalarından farklı olarak, barışçıl bonobolar büyük insansı maymunlara bakışımızı tümden değiştiriyor ve yaratılışçıların, evrimin zayıfı ezmek için insanlar tarafından uydurulan, ruhsuz ve acımasız bir üretim mekanizması olduğu iddialarını yerle bir ediyor. Bonobolarda dişiler hâkim sınıfı oluşturuyor, birbirleriyle yiyecek paylaşıyor, kendi türleri dışındaki hayvanlara yardım ediyor ve erkekler annelerinden çok uzun bir süre ayrılmıyor.

Transkripsiyon:
ANLATICI: Sadece bonoboları izlemek şempanzelerden ne kadar farklı olduklarını görmek için yeterlidir, özellikle en insani yanlarını düşünürsek.

FRANS DE WAAL: Onlarla ilk karşılaşmamda şunu düşündüm: "tamamen farklılar." Gözlerine baktığınızda onların daha hassas, daha canlı oldukları hissine kapılırsınız. Mutlaka daha zeki olduklarından değil, ama birbirlerine ve onlara bakan insanlara da karşı, deyim yerindeyse, daha yüksek bir duygusal farkındalıkları var.

ANLATICI: Ve başka şaşırtıcı şeyler de var. Bilim insanları, şempanzeler gibi tüm büyük insansı maymunların erkekler tarafından yönetilen bir hiyerarşiye sahip olduklarını farz ediyordu.

RICHARD WRANGHAM: Şempanze toplulukları dişilerin gözünden baktığımızda, birçok bakımdan, korkutucu derecede ataerkil, korkutucu derecede acımasızdır. Yetişkin bir erkek şempanze olabilmek için tüm dişilere hükmedebilmelisiniz. Bu da dişiler açısından acımasız kısım oluyor. Düzenli olarak korkunç şekillerde dövülüyorlar.

ANLATICI: Fakat dişi bonobolara erkekler hükmetmez, sorumluluk dişi bonobolardadır. Araştırmacılar bunu ilk kez kayda geçtiğinde, dirençle ve itirazlarla karşılaşmayı beklemiyorlardı.

FRANCES WHITE: "Hayır, bu tamamıyla yanlış, tüm erkekler gruptan uzağa gitmiş oluyorlar. Dişi bakmadığında bunu yapıyorlar sadece." diye yorumlar aldığımı hatırlıyorum. Bu erkek gruplarını bulmam için daha iyi bakmam söylenip duruyordu çünkü ordalardı ve ben sadece onları görmüyordum.

ANLATICI: Bonobo toplulukları bazı bilim insanları kabul etmekte zorlansa da, anaerkildir.

FRANS DE WAAL: Bir şey düşüncelerinize uygun düşmediğinde, onun hakkından gelmenin en iyi yolu bu fikri pencereden atmak ve onu görmezden gelmektir. Ve bilim topluluğunun da yaptığı budur.

ANLATICI: Ancak beslenme vakti geldiğinde, kızkardeşliğin gücü ortaya çıkar. Erkek ve dişilerin yiyeceği birlikte aramalarına rağmen, onun nasıl paylaşılacağına dişiler karar verir. Ağaçtan düşmüş bolingo meyveleri en sevdikleridir, fakat onunla ilk beslenecek olanlar dişilerdir. Erkek şempanzeler bu durumu hoş görmezlerdi, fakat bonobo erkekleri sıralarını beklemek zorundalar.

Dişiler çoğu zaman yiyeceklerini birbirleriyle paylaşırlar. Aralarındaki bağları güçlendirmek için hayati bir yol bu. Erkekler baskın yapmak isteyebilirler, dişiler bir arada durmakta direnirlerse, erkekler onların kontrolünde kalırlar. Tek başına bir erkek bonobo bir dişiden daha kuvvetlidir fakat güç gösterileri bununla sınırlıdır. Çoğunlukla da görmezden gelinir. Erkek bonobolar sürekli tetikte olmak zorundalar çünkü destek konusunda birbirlerine güvenmezler. Erkek şempanzelere avantaj sağlayan güçlü müttefiklerden yoksundurlar. Erkek bonobo yaşamının büyük bir çoğunluğunda annesinin yanında kalır.

TAKESHI FURUICHI: Yüksek rütbeli dişilerin oğulları da çok yüksek bir sosyal statüye sahip olur. Daima annelerine bağımlıdırlar. Tam bir yetişkin olduklarında dahi yaşlı annelerini izlemeye ve ondan yardım istemeye devam ederler, ta ki anneleri ölene dek. Ve sonra, anneleri öldüğünde, sosyal statüleri inişe geçer, çünkü artık destekçileri kalmamıştır.

ANLATICI: Bazen bu çok erken yaşta olur. Bu bonobo, annesi öldüğünde üç yaşındaydı. O zamandan beri hiçbir grupta nüfuzu yok. Diğer ufaklıklar onunla oynuyorlar ama oyun bazen sertleşebiliyor. İşleri idare etmek güçleştiğinde, anne bonobo araya girer ve öksüz yavruyu elinden ısırır. Anne gözden kaybolduğunda, genç bonobo öksüz yavrunun yaralı elini incelemek için geride kalır.

Öksüz yavru tecrit edilmiş ve yaralanmıştır. Ama er geç diğer ufaklıklar olup biteni anlamak için gelecekler. Meraklı ve hatta ilgili görünüyorlar. Şempanzelerin de bu davranışı gösterdiği bilinmesine rağmen, kimi araştırmacılar bonoboların, bizlerin haricinde, büyük insansı maymunlar içinde en şefkatlileri oluşturduğunu düşünüyor. Belki de bu noktada ortak geçmişimizdeki anlık bir davranışı paylaşıyoruz.

Bonobolar yalnızca birbirleriyle ilgili değillerdir. Başka türlere de yardım ettikleri bilinmektedir.

FRANS DE WAAL: İngiltere'deki bir hayvanat bahçesinde, cama çarparak sersemleyen küçük bir kuş, yani sığırcık bulan bir bonobo vardı. Kuşu kaldırıp, eline almış, kafesinin en yüksek noktasına, en yüksek ağaca tırmanmış. Ayaklarıyla ağacı kavramış, böylece elleri serbest kalmış ve kuşu küçük bir oyuncak uçak gibi ellerinden bırakmış, onu göndermiş. Bu inanılmaz bir şey çünkü, elbette bonoboya yapabilecek türde bir şey değil, bunu yapmak aptalca olurdu fakat bir kuş için uygun bir yardım gibi görünüyor.
Bonobolarda Anaerkillik, Şefkat ve İşbirliği Bonobolarda Anaerkillik, Şefkat ve İşbirliği Reviewed by GarajimdakiEjder on 00:21 Rating: 5

Hiç yorum yok: