Bilim ve Şarlatanlık

Şarlatanlığın en temel taktiği bilimsel verilerden istifade edip, amaca göre bu verilerin çarpıtılmasıdır. Tüm şarlatanlarda benzer mantık görülür: uzmanı olmadığı her alanda kendini otorite olarak görme, ve halktan yanaymış gibi görünüp kibirli bir maskeyle bilimi metafizik uğruna katletme. Şarlatanlar insanları aydınlatıyor görünürken aslında onlara sadece duymak istediklerini duyurur ve böylece kendilerine para kazandıracak taraftarları hiç zorlanmadan toplarlar.

Bu isimlerin başında gelen Deepak Chopra, kendisini bir bilim otoritesi olarak gören fakat bu konuda akademik yeterliliği olmayan bir spiritüalisttir. Hindistan'da tıp eğitimi aldıktan sonra, ABD'ye yerleşip burda alternatif tıp üzerine eğilen Chopra, bu kararı "din adına çalışmak" için aldığını söylemiştir. Kuantumla tedavi yöntemini icat ederek (benim icadım da genel görelilikle saç çıkarmak olsun madem), hem modern fiziğin konusunu aşırmaktan, hem de tıbbın yerine metafiziği koymaktan çekinmez. Richard Dawkins, Enemies of Reason adlı belgeselinde de Chopra'yla bir bilim düşmanı olduğu için yüzyüze gelir. Dawkins tarafından sıkıştırılan Chopra, Kuantum sözünü bir metafor olarak kullandığını itiraf eder. Yani tıbba alternatif olarak sunduğu şey bir metafordan, Chopra'nın bir tahayyülünden ibarettir.

2008 yılında Time dergisinde yayımlanan bir makalede Chopra'ya bilim ve tıp çevresinden eleştiriler yöneltilmiş, ve "insanları boşuna umutlandırarak, geleneksel tıptan faydalanmalarına engel olduğuna" dikkat çekilmiştir. Ancak evrenle ilgili kestirmeci sonuçlara varmaya eğilimli çelişkili açıklamaları, sevgi ve mutluluğun anahtarının evrenin kendisinde olduğu söyleminin sihrine kapılan insanları pek dertlendirmemiş olacak ki servetine servet katmaya devam etmiş ve popüler bir figür haline gelmiştir.

Şarlatanların birbirine benzediklerinden bahsetmiştim. Chopra da bu konuda eksik değil. Bilimi, metafizikle suistimal ettiği kadar, evrim karşıtlığı yapmaktan da çekinmemiş, bu konuda yaratılışçılık ve akıllı tasarımla ilgili makaleler de yazmıştır. Bu yazıları, eleştiri oklarını uzun süredir kendisinden eksik etmeyen Michael Shermer tarafından da topa tutulur.

Şu videoda bilinç aslında ruhtur diye iddia eden Deepak Chopra beynin elektrik akımlarıyla algıladığı her şey aslında ruhun algısıdır diyor. Peki bunun kanıtı ne? Chopra'nın "kişisel deneyimleri". Yani bu konudaki hissiyatları, inançları.

Bizim adımıza karar veren aslında beyin değil, tüm bedeni kaplayan ruhtur/yönetici/aracıdır diyor. Bilimsel yöntemde öncelik taşımayan fakat daha çok deneysel kanıt olmadığında düşünsel mantık yürütmek için kullanılan Occam'ın usturasının (en basit açıklama doğru olandır) iddiasını desteklediğini zannediyor (halbuki Occam'ın usturası tam aksine kendi iddiasını çürütür: bilinç beynin bir işlevidir, araya ikinci bir aracı olarak ruh sokulursa en karmaşık önerme seçilmiş olur. Aslında Occam'ın usturasıyla böylesi spiritüel saçmalıklar da çürütülebilir kolayca.) Eh, aynı söylemi, maddi dünyanın bir illüzyondan ibaret olduğunu, kendi ülkemizde dile getiren isimlerden de biliyoruz. Yine tipik benzerlik söz konusu.

Chopra'nın popülaritesinden anlayacağımız üzere, bilimi dışlayan inançlılar kadar, sözdebilimi bilim gibi sunmakta usta olanların etkisi altında kalan, büyük bir seküler kitle de var.

Sözdebilim bir truva atıdır. Bilim kılığıyla aramıza karışan inanç hayaletidir. Bize kendi düşlerimizi satar.

Bu nedenle bilim ve şarlatanlık nasıl ayırdedilir için Saçmalık Saptama Setine bakmakta fayda var diyorum.

Okuma önerileri:
Bilim ve Şarlatanlık - Hüseyin Batuhan
İnsanlar Neden Saçma Şeylere İnanır - Michael Shermer
Aklın Türleri - Dan Dennett
Yanlış Yönde Kuantum Sıçramalar - Charles M. Wynn (TÜBİTAK)

Ve bu arada küçük bir not: Birçoğunuz okumuyor. Bunu görüyorum ("Big Brother is watching you" gibi oldu). İnternetten akan bilgiyle yetinmeyin, bu yüzden çoğu şey eksik kalıyor, yarım yamalak öğreniliyor.
Bilim ve Şarlatanlık Bilim ve Şarlatanlık Reviewed by GarajimdakiEjder on 04:45 Rating: 5

1 yorum:

TT dedi ki...

Özellikle kuantum fiziği teistler tarafından çokça çarpıtılıyor.

Yanlış Yönde Kuantum Sıçramalar - Charles M. Wynn (TÜBİTAK)==> Kesinlikle okunmalı.

Yazı için teşekkürler.