İslam'da Cariyelik

Kuran'a göre iman etmiş bir cariye, yani kadın köle bile, özgür bir kadından daha kıymetli görülmektedir.

Şaşırdınız değil mi?

Neden şaşırasınız ki? İşte, bir köle bile yüceltiliyor, bundan âlâ ne olsun?

Bakalım gerçekten de öyle mi?

"İman etmedikleri sürece Allah’a ortak koşan [bazı çevirilerde putperest ya da müşrik diye de geçiyor] kadınlarla evlenmeyin. Allah’a ortak koşan kadın hoşunuza gitse de, mü’min bir cariye Allah’a ortak koşan bir kadından daha hayırlıdır. İman etmedikleri sürece Allah’a ortak koşan erkeklerle, kadınlarınızı evlendirmeyin. Allah’a ortak koşan hür erkek hoşunuza gitse de; iman eden bir köle, Allah’a ortak koşan bir erkekten daha hayırlıdır. Onlar ateşe çağırırlar, Allah ise izniyle, cennete ve bağışlanmaya çağırır. O, insanlara âyetlerini açıklar ki, öğüt alıp düşünsünler." (Bakara 221, Diyanet İşleri)

Kölenin ancak başka dinden birinden daha kıymetli olduğu ifade edilirken, bu kıymet elbette ki bir göz boyamadan ibaret. Kuran, bir kölenin, Müslüman efendisiyle eşit olamayacağını kesin olarak belirtiyor:

"Allah, hiçbir şeye gücü yetmeyen ve başkasının malı olan bir köle ile, kendisine verdiğimiz güzel rızıktan gizli ve açık olarak Allah yolunda harcayan kimseyi misal verir. Bunlar hiç eşit olur mu?" (Nahl 75, Diyanet)

Elmalılı Hamdi Yazır'ın mealinde Nahl 75'in açıklaması şöyle:

"Burada buyurulmayıp da çoğul kipi zikredilmesi yalnız iki kişi değil, iki grup arasında karşılaştırma kasdedildiğine işarettir. Yani hürriyetine sahip olmayıp başkasının mülkü olan âciz köleler grubu ile hürler grubu ve özellikle güzel rızık ile rızıklandırılmış olup da onu muhtaç olanlara harcayan hür kimselerin grubu eşit olur mu? Elbette eşit olmazlar, değil mi? İşte Allah'tan başkasına tapanlar, başkasının malı olan köle gibi hürriyetini verip bir yaratığa kul olmuş köleler gibidirler."

Elmalılı'nın kölelerden "aciz" varlıklar olarak bahsetmesi, öteden beri gelen, sınıfçı bakışın bir yansıması. Ve tefsirci, ayetin bundan bahsetmemesine rağmen, köleden kastı müşriklere yoruyor, ve Hıristiyanları, Yahudileri, Paganları, Animistleri vs.'yi yaratıklara tapan kölelere benzeterek onları aşağılıyor. Bunun yorumunu ise takdirinize bırakıyorum.

İlk ayete dönersek, ben burada da diğer dinler açısından hoşgörülü bir tavır göremiyorum. Ancak İslam'a geçtiği taktirde bir müşrikle evlenilebilir ve müşrik o zaman kıymet görür demek hoşgörü müdür? Fakat burda daha önemli olan nokta, vurguyu sağlamak için, imansızlar kadar değersiz bir kavram olarak kölelerin gösterilmiş olması.

Cariyelerin de kıymetiharbiyelerinin o dönemdeki hür kadınların gerisinde olduğunu görüyoruz.

Biliyorsunuz savaşlarda esir edilen kız ve kadınlara cariye deniyordu. Bunlar ganimetten sayıldığı için mal statüsünde görülürler ve azat edilene kadar da diledikleri gibi satılabilir, ya da başkasına hediye edilebilirlerdi. Efendisinin uygun gördüğü takdirde, başka kölelerle evlenebiliyorlardı. Hür bir kadınla, cariye arasındaki en önemli fark örtünme şekliydi. Cariyeler kadınlar gibi örtünmekten muaftı ve örtünme yerleri erkekler gibi diz kapağı ve göbek arasındaydı. Hür kadınlar gibi örtünmeleri yasaktı. Hatta örtünen cariyelerin dövüldükleri de bildirilmiştir. Satışa çıkarılmış bir cariye hür bir kadından aşağı bir varlık sayıldığından, köle pazarlarındaki kadınların göğsüne, karnına, arkasına, bacaklarına bakmak ve dokunmak caizdi.

Hani cariyeler, bir müşrikten daha hayırlıydı? Bir hayır varsa, elbette bu yine efendi için, erkek içindir.

Bir diğer önemli husus da efendilerin cariyeleriyle nikah kıymadan diledikleri gibi cinsel birliktelik yaşayabilmeleri. Bu durum Kuran tarafından da onaylanmaktadır.

"Onlar ki, ırzlarını korurlar. Ancak eşleri ve ellerinin altında bulunan cariyeleri bunun dışındadır. Onlarla ilişkilerinden dolayı kınanmazlar." (Mu-Minûn 5-6, Diyanet)

Bunun İslamcılar tarafından "tarihi şartlar bunu gerektiriyordu" diye savunulması bizi şaşırtmıyor, ancak bu da "tüm zamanlar için indirilmiş bir kitap" iddiasıyla çelişiyor. Kadınların korunmak amacıyla cariye alındıkları iddiası da aşağıda açıklayacağım sebepten yalanlanmaktadır.

Şüphesiz sosyal konumu iyi olan Müslüman kadınlar da köle ya da cariye sahibi olabiliyorlardı. Bu kadına tanınmış olan bir haktan çok, statüyle ilgili bir ayrıcalıktı. Fakat iş köleden cinsel açıdan yararlanmaya gelince, burada da kadın ve erkek arasındaki eşitsizlik net bir şekilde ortaya çıkmaktadır:

"Erkek köle sahibesine haram, cariye ise efendisine helaldir. Çünkü bir kadının cinselliğinden yararlanmak, ancak onun sahibi için söz konusudur. Oysa erkek kölenin sahibesinin cinselliğinden yararlanma hakkı yoktur. Cariyenin ferci (dişilik organı) ise efendisinin malıdır." Maverdi, Nuket, IV/94

Burdan da anlaşılacağı üzere, İslam gelenek ve kaidelerinin erkek gözüyle sınırlarının çizildiği açıktır, "şartlar" ise günümüz İslamcılarının uydurmasıdır. Elbette bunu söyleyerek Amerika'yı keşfe çıkmıyorum. Bu bilinen ve ortada olan bir şey. Asıl mesele kadınların farkına varabilmesini sağlayabilmekte. Aynı noktadan hep erkekler sesleniyor, ama kadınlar sessizce bunun bir parçası olmayı sürdürüyor. Ekonomik anlamda günümüz kadını erkeğe bağlı olduğu sürece çarkın zincirlerini kırmak da zor olacak gibi görünüyor.

Bugün, örtünmeyen kadına tecavüz edilir gibi akla mantığa sığmayan beyanlarda bulunanlar, ellerinin altında cariyeleri bulunmamasının hırsıyla, bu garip fikirleri ortaya atıyor olmalılar. Yoksa erkeklerin sebep olduğu bir problemi, kadını kısıtlayarak çözmek, pek sağlıklı bir bakış olmasa gerek.

Yazıyı hazırlarken bazı kısımlarda başvurduğum kaynak
İslam'da Cariyelik İslam'da Cariyelik Reviewed by GarajimdakiEjder on 08:13 Rating: 5

4 yorum:

artu dedi ki...

Arkadas sen Islam'daki kolelikten hic bir sey anlamadigin gibi kendine gore yanlis bir mantik kurarak Muslumanlari yanlis yonlendiriyorsun. Yazi yazmadan once biraz daha arastir. Abdulaziz Bayindir hocanin bu konuda guzel videolari var. Bide onlari izle ve koleligin sadece savas zamani oldugunu ve tedbir icin yapildigini anlarsin. Muhammed suresinde acik yazar.

good by lenin dedi ki...

Sen hakikaten bilgisiz birisin. Araplarda kölelik varken islam bunu kaldırmak için uğraşmış. Allah köle azad etmeyi hayır kabul etmiş. Ki bir çok yerde kölelik kavramının olmadığını insanların eşit yaratıldığı vurgulanmıştır. Ben senin hayatını düzeltmeye geldiysem senin hayatından örnek vermek zorundayım. Şu açık seçik örneklerle bile bu mantığı çıkarmanın adı şudur "ben inanmıyorum" cümlesinin vicdanen yaratığı rahatsızlık ve ben bunu b,i mantığa oturtayımda vicdanım rahat etsindir. ustat inanmıyorsan inanmıyorsundur. neden ortalıklarda çığırtkanlık yapma ihtiyacı duyuyorsun.

GarajimdakiEjder dedi ki...

Okuduğunu anlamayanların yaptığı din tercihi elbette beni şaşırtmıyor. Kendi kitabında yazanı inkar eden, kim bilir daha nelere iman eder?

strayon dedi ki...

islamda cariyelik olayının herkese anlatılması gerekiyor.Çünkü aklı başında hiçbir müslüman kadın veya erkek bu insanlık dışı uygulamayı kabul etmez.İnsanlara gerçeği gösterebilmek için diğer noktalardan daha çok bu olay üzerine yoğunlaşmalı ancak böylece din olayının aslında kültür meselesi olduğunun artık farkına varılabilir.Eski türklerde kadına verilen değer vs araplarda verilen değer konusuna hiç girmiyorum bile.