TÜBİTAK Bilim Kitaplarının Yeni Baskılarını Neden Yapmıyor?



Biliyorsunuz, TÜBİTAK evrimle ilgili birçok eserin ve kayda değer bilim insanlarının kitaplarının yeni baskılarını yapmadığı için şikayetçiydik. Ancak görünen o ki tablo bundan çok daha vahim. Eskiden (2007'lerden önce) aynı ay içinde bile bir kitabın birkaç defa baskısını yapan, bir nevi çok satan bilim kitapları basan bu yayınevi, artık bu işlevini yitirmiştir.

Aşağıda yeni baskısı yapılmayan kitapların listesini çıkardım, bu vahim tablo daha net görülebilsin diye (listeye baskısı olmayan çocuk kitapları ve aralarında EVRİM adlı eserin de bulunduğu görsel Eyewitness serisi eklenmemiştir, yani listenin bundan daha uzun olacağının farkındasınızdır.) Ancak TÜBİTAK, bu konuya dikkat çeken olur diye, sipariş formuna şöyle bir paragraf eklemiş:

“Stokta tükenen veya tükenmek üzere olan kitapların yeniden basımı yapılacak ise sözleşme süresi veya baskı sayısı dikkate alınarak hareket edilmektedir. Süre ve sayının aşılması durumunda telif hakları sözleşmesinin yenilenmesi gerekmektedir. Telif hakkı sahibiyle yeni sözleşme yapmak; şartlar konusunda karşılıklı anlaşmakla mümkün olmaktadır.

TÜBİTAK, sözleşme süresi biten veya sözleşmede belirtilen baskı sayısına erişen kitaplar için yeni sözleşme yaparken; ödenecek ücreti, talep miktarını, sözleşme süresi içinde basılan ve satılan kitap sayısını, yeni sözleşme süresi içinde yapabileceği baskı sayısını ve kitabın güncelliğini gözönünde bulundurarak hareket etmektedir. Yukarıda belirtilen hususlar nedeniyle bazı telif hakkı sahipleriyle anlaşmaya varılamaması sonucu ilgili kitabın tekrar basım ve yayımı mümkün olmayabilir.”

Elbette ki bu cevap, "minareyi kılıfına uydur"un politik lisandaki karşılığı. 2007'den önce Richard Dawkins'in Kör Saatçi kitabı, aynı ay içinde birkaç baskı yaparken, 2007'den sonra, yeni baskısının yapılması için 3-4 yıl beklemek telif hakkıyla açıklanabilir bir şey değildir. Burada baskısı olmayan dağları aşmış kitaplardan bahsediyoruz. Hepsinin aynı anda tükenmesi, yıllarca sözleşme için bekleniyor olması akıl alır bir şey mi? Daha önce bu işlemler aksamadan yapılırken, bugün ne değişti? Listede sadece çeviriler yer almıyor, Türk bilim insanlarının da baskısı bulunmayan kitapları basılmayı bekliyor. Ayrıca bu kitapların güncelliğini belirleyen nedir? İnternet filtrelemede ve kitap sansürlemede "çocuk"ların bahane edilmesi gibi, bu "güncellik" lafı da buranın bahanesi değil mi? Bugün dünyada, bu kitaplar hâlâ popüler bilim kitapları arasında satılmıyor mu? Güncellik önceliğinizse, orijinali 1977'de yayımlanan Darwin ve Sonrası'nı niye en başta bastınız? Bertrand Russell'ın Sorgulayan Denemeleri güncelliğini yitirdiği için mi basılmıyor? Felsefenin modası mı geçti yoksa? Bu kitaplar kâr amacıyla basılmıyor ki, güncellik sizin için bir mesele olsun!

Benim bu durumu düşündükçe içim sızlıyor, "bu ülkenin insanı bu hak etmek için ne yaptı?" türü ajitasyon kokan cümleler kurmak istemiyorum, "hak ettiklerini buldular" demek de ne yazık ki soruna bir çözüm üretmiyor. Lakin gelinen tablonun da çok hoş olmadığı açık.

Bu yapılan, halkın bilimsel bilgiye ulaşmasının önüne vurulmuş bir darbe değil de nedir? Özellikle fiyatlarının uygunluğuyla (cebimizden çıkan vergiler sayesinde tabii) cezbedici olan TÜBİTAK kitapları, ucuz olduğu kadar, önemli bilim insanlarının çevirilerini kazandırma görevini de yerine getirerek Türkiye'de önemli bir boşluğu kapatmıştır. (Fakat şimdi basılmayan kitapların açtığı boşluktan şiddetli bir hava sızıyor). Peki, biz, niye bu insanların eserlerinden, araştırmalarından yoksun kalalım? Bu açlığı neyle, hangi alternatifle gidermemiz isteniyor? Bu yazarları Türkçe'de bulamıyorsak, yabancı dil de bilmiyorsak, okumayın, cahil kalın mı deniyor? (Ya ne olacaktı?)

Bu konunun üzerine neden gidilmiyor, neden bir sessizlik hakim anlamış değilim. TÜBİTAK'ın 2009 yılında, Bilim ve Teknik dergisinin Darwin kapak konusunu son anda değiştirmesiyle yarattığı skandaldan bu yana değişen ne oldu? TÜBİTAK'ın Ali Nesin'in Matematik Köyü'ne yaptığı maddi desteği kesmesi, ve bir lise öğrencisinin matematik projesini "bunu sen akıl etmiş olamazsın" diye bahane etmesi gibi yeni skandallarına, yayınevi fonksiyonunu yitirdiğini eklediğimizde, denklemin bu yanında bir bilim kurumu olmaktan çoktan çıktığı artık bir sır değildir.

TÜBİTAK'ın bu kadrolaşmayla değişim geçirmeyeceği aşikâr. İnternet sansürü yürüyüşlerinde olduğu gibi, farkındalık yaratmak; daha büyük bir hareket, tepki gerekiyor.

Ana akım medyanın pek ilgilenmeyeceğini düşünsem de muhalif portalların, Bilim ve Gelecek gibi dergilerin bu konuya da bir şekilde dikkat çekmesi gerekiyor.

2010 yılında haberveriyorum.net'te benzer bir haber çıksa da etkisi fazla büyük olmamış.

Alternatif fikirlere açık olmakla beraber, çevrenizdekileri bu konuda bilinçlendirerek işe başlamanızda fayda var diyorum ve bu konu, kendi dilimde okumak isteyip de okuyamadığım kitaplar olduğunu düşündükçe gerçekten canımı sıkıyor diye tekrar vurgulamak istiyorum.

TÜBİTAK'ın yeni baskılarını yapmadığı kitaplar:
107 Kimya Öyküsü - D. Trifonov, L. Vlasov
Alıç Ağacı ile Sohbetler - Hikmet Birand
Anadolu Kültür Tarihi - Ekrem Akurgal
Anadolu Manzaraları - Hikmet Birand
Anılarım - Ernst E. Hirsch
Atatürk Bilim ve Üniversite - Metin Özata
Atomaltı Parçacıklar Bir Keşif Serüveni - Steven Weinberg
Beynine Bir Kez Hava Değmeye Görsün - Frank Vertosick Jr.
Bilgisayar Ne Sayar Rakamların Evrensel Tarihi IX - Georges Ifrah
Bilgisayar ve Zeka Kralın Yeni Usu 1. Cilt - Roger Penrose
Bilim İş Başında - John Lenihan
Bilim Tarihi Yazıları 1 - Alexandre Koyre
Bilim ve İktidar - Frederico Mayor
Bilim ve Teknik Yeni Ufuklara 1 - Kolektif
Bilim ve Teknik Yeni Ufuklara 2 - Kolektif
Bilimin Arka Yüzü - Adrian Berry
Bilimin Öncüleri - Cemal Yıldırım
Bir Gölgenin Peşinde Rakamların Evrensel Tarihi 1 - Georges Ifrah
Bir Matematikçinin Savunması - G. H. Hardy
Bir Mühendisin Dünyası - James L. Adams
Bir Sayı Tut... - Malcolm E. Lines
Bir Tıp Gözlemcisinin Notları - Lewis Thomas
Bitkisel Hayat - Cenk Durmuşkahya
Biyoloji Budur - Ernst Mayr
Boşluk Bakışımın Biçimini Alıyor - Hubert Reeves
Boylam - Dava Sobel, William J. H. Andrewes
Buluş Nasıl Yapılır? - B. Edward Shlesinger
Büyük Bilimsel Deneyler - Rom Harre
Büyük Çekişmeler - Hal Hellman
Çakıl Taşlarından Babil Kulesine Rakamların Evrensel Tarihi 2 - Georges Ifrah
Çevremizdeki Fizik - Ayşe Erol, Naci Balkan
Çok Geç Olmadan Bir Bilimadamı Gözüyle Nükleer Enerji - Bernard L. Cohen
Darwin ve Beagle Serüveni - Alan Moorehead
Darwin ve Sonrası - Stephen Jay Gould
Doğanın Gizli Bahçesi - Edward O. Wilson
Dr. Ecco'nun Şaşırtıcı Serüvenleri - Dennis Shasha
Ekolojik Sorunlar ve Çözümleri - Necmettin Çepel
Enigma - Süleyman Sevinç
Eski Yunan ve Roma'da Mühendislik - J. G. Landels
Evrenin Kısa Tarihi - Joseph Silk
Evrenin Şiiri - Robert Osserman
Evrim - Linda Gamlin
Feynman'ın Kayıp Dersi Gezegenlerin Güneş Çevresindeki Hareketi - David L. Goodstein, Judith R. Goodstein
Fiziğin Gizemi Kralın Yeni Usu 2. Cilt - Roger Penrose
Fizik Yasaları Üzerine - Richard P. Feynman
Galileo ve Newton'un Evreni - William Bixby
Galileo'nun Buyruğu - Derleme
Gen Bencildir - Richard Dawkins
Genç Bilimadamına Öğütler - P. B. Medawar
Gezegenler Kılavuzu - Patrick Moore
Gökyüzünü Tanıyalım - M. Emin Özel, Talat Saygaç
Göl İnsanları Evrim Sürecinden Bir Kesit - Richard Leakey, Roger Lewin
Gündelik Bilmeceler - Dipankar Home, Fartha Ghose
Güneş, Ay ve Yıldızlar - Stephanie Turnbull
Güzel Sarı Tuna - Jules Verne
Hah, Buldum! - Martin Gardner
Hayatın Kökleri - Mahlon B. Hoagland
Hayvan Zihni Hayvanlarda Akıl Yürütme ve Problem Çözme Becerisi Üzerine - Carol Grant Gould, James L. Gould
Hayvanların Sessiz Dünyası Hayvanlarda Bilincin Varlığı Üzerine Bir Araştırma - Marian Stamp Dawkins
Hesabın Destanı Rakamların Evrensel Tarihi VIII - Georges Ifrah
Hitit Çağında Anadolu - Sedat Alp
Hitit Güneşi - Sedat Alp
Işık - David Burnie
İki Kültür - C. P. Snow
İkili Sarmal DNA Yapı Çözümünün Öyküsü - James D. Watson
İlk Üç Dakika - Steven Weinberg
İnsan Düşüncesinde Yerküre: Yerbilim'e Bir Tarihsel Bakış - David Oldroyd
Johannes Kepler Yeni Gökbilim - James R. Voelkel
Kaos - James Gleick
Kara Cisimler ve Kuantum Kedileri - Jennifer Ouellette
Katla ve Uçur Kağıt Uçakta Son Nokta - Richard Kline
Kırık Yumurtalar - B. B. Calhoun
Kırılgan Nesneler - Jacques Badoz, Pierre-Gilles de Gennes
Kör Saatçi - Richard Dawkins
Macellanya - Jules Verne
Maddenin Son Yapıtaşları - Gerard't Hooft
Meraklı Zihinler - John Brockman
Matematik Sanatı - Jerry P. King
Matematiğin Aydınlık Dünyası - Sinan Sertöz
Meteor Avı - Jules Verne
Modern Araştırmacı - Henry F. Graff, Jacques Barzun
Modern Çağ Öncesi Fizik - J. D. Bernal
Modern İnsanın Kökeni - Roger Lewin
Olağandışı Yaşamlar - Carol Grant Gould, James L. Gould
Ortaçağda Endüstri Devrimi - Jean Gimpel
Önce Dene Sonra Ye - Tina L. Seelig
Parçacıkların Dünyası - Brian Southworth, Georges Boixader
Pi Coşkusu - David Blatner
Prof. Zihni Sinir Proceler - İrfan Sayar
Rastlantı ve Kaos - David Ruelle
Sıfırın Gücü Rakamların Evrensel Tarihi 5 - Georges Ifrah
Sonsuzluğun Kıyıları Bilim Dünyasından Şaşırtıcı Ama Gerçek Öyküler - Adrian Berry
Sorgulayan Denemeler - Bertrand Russell
Sulak Bir Gezegenden Öyküler - Sargun A. Tont
Süpersimetri - Gordon Kane
Şaşırtan Varsayım İnsan Varlığının Temel Sorularına Yanıt Arayışı - Francis Crick
Teknolojinin Evrimi - George Basalla
Tüfek Mikrop ve Çelik - Jared Diamond
Türkiye'nin Tarihi - Seton Lloyd
Us Nerede? Kralın Yeni Usu 3. Cilt - Roger Penrose
Uzak Doğu'dan Maya Ülkesine Bir, İki, Üç.. Rakamların Evrensel Tarihi 4 - Georges Ifrah
Üçlü Sarmal - Richard Lewontin
Üniversite Bir Dekan Anlatıyor - Henry Rosovski
Vida ile Tornavida - Witold Rybczynski
Yanlış Yönde Kuantum Sıçramalar - Arthur W. Wiggins, Charles M. Wynn
Yaşamın Sırrı DNA - Bahri Karaçay
Yıldızların Altında - Michael Rowan-Robinson
Yıldızların Zamanı - Alan Lightman
Yirminci Yüzyılda Paris - Jules Verne
Zaman ve Uzay - John Gribbin, Mary Gribbin

* Kırmızı olanlar yeni baskısı yapılanlar
TÜBİTAK Bilim Kitaplarının Yeni Baskılarını Neden Yapmıyor? TÜBİTAK Bilim Kitaplarının Yeni Baskılarını Neden Yapmıyor? Reviewed by GarajimdakiEjder on 12:48 Rating: 5

3 yorum:

uğur dedi ki...

Kara Cisimler ve Kuantum Kedileri - Jennifer Ouellette
Biyoloji Budur - Ernst Mayr

Biri fizik diğeri biyolojiyi konu alan bu muhteşem kitaplar nasıl olur da baskısı durdurulur anlamış değilim. Biyoloji Budur'u okuduğumda biyolog, kara cisimleri okuduğumda fizikçi olmaya heveslenmiştim. İnsanı bu derece yüreklendirip bilime özendiren kitaplar, tubitaka dokanıyor olabilir.

Meraklılar çevre kütüphane ve sahaflardan -varsa- listedeki kitapların bir kısmını bulabilirler.

Cessie dedi ki...

Bilim ve Teknik'in geçen yıllarda hazırladığı Darwin dosyası sansüre uğradıktan sonra Bilim ve Teknik okumayı bırakmıştım. Dün 45 yıllık arşivi içinde bulunduran bir DVD verdiğini görünce dayanamayıp aldım... Ön yargılı mı davrandım yoksa içerik gerçekten mi kalitesini yitirmiş bilmiyorum. En sinirlendiğim şey de senelerdir bir kez bile ratlamadığım bir yazıya "İslam dünyasında bilimin neden gelişmediği" konusundaki bir yazıya rastlamış olmak oldu... Birkaç ay önce de "İslam dünyasında bilim" tarzı bir başlık altında bir yazı yayınlanmış, biyoloji hocamla üzerine tartışmış, üzülmüştük. Bilim de evrensel olamayacaksa ne olacaktı?

Dün akşam da evrimle ilgili kitapların yayının durdurulduğu haberini gördüm, iyice moralim bozuldu...

Bilim Çocuk'la Bilim ve Teknik'le büyüyüp de bunlara şahit olmak üzücü gerçekten.

Adsız dedi ki...

Geçtiğimiz haftalarda Carl Sagan'ın Karanlık Bir Dünyada Bilimin Mum Işığı kitabını sordum Tübitak'a yeni baskısı yapılmayacak mı diye?


Gelen cevap aynen şu: Bu kitabın yeni baskısı bulunmuyor
(cümlenin başında bir merhaba, sonunda bir iyi günler olmadığı gibi cümle sonunda nokta bile yok)

Anlayacağınız bu konuda TÜBİTAK'tan ümidi kestim ben ve kitabı fahiş bi fiyata sahaf sitelerinden aldım. Aynı zamanda da bazı ilgilenecek yayınevlerine talepte bulundum, bu kitabın telif sorunu yoksa siz yeni baskısını yapar mısınız diye. Bir tek Kaynak yayınları talebinizi yayın kurulumuza ilettik diye geri döndü.

Son durum bu Tübitak açısından. Eski baskı kitaplarını buldukça topluyorum kitapçılardan.