Şempanze "Dili": Şempanze Hareketlerinin Anlamı Çözüldü

Büyütmek için resmin üzerine tıklayınız

Uganda'daki şempanze topluluklarını inceleyen St. Andrews Üniversitesi araştırmacıları, şempanzelerin iletişim için kullandıkları vücut hareketlerinin 36'sının anlamını çözdüler. Araştırmacılara göre bu, hayvanlar alemi içinde kayda geçen ilk anlamlı iletişim biçimi. Daha da önemlisi bu bilginin insan dilinin evrimine de bir cevap sunabileceği düşünülüyor. Çalışma Current Biology'de yayımlandı.

Önceki araştırmalar kuyruksuz maymun ve maymunların diğer hayvanların çıkardığı seslerdeki karmaşık bilgileri anlayabildiğini gösterse de, diğer hayvanlar, görünen o ki, iletişim amacıyla kasti olarak seslerini kullanmıyorlar. Bu da, ses çıkarma ve vücut hareketleri arasındaki önemli farkı gösteriyor.

Araştırmaya önderlik eden Dr. Catherine Hobaiter bu durum için "Sıcak kahve fincanını tutunca çığlık atıp parmaklarınızı üflemeye benziyor" diyor. "Buradan kahvenin sıcak olduğunu anlayabiliyorum fakat bunu ille de bana bildirmiş olmanız gerekmiyor."

4500'den fazla hareket içinden şempanzelerin karşılıklı yaptığı 3400 hareketi titizlikle kayda geçiren araştırmacılar, 66 vücut hareketinin 19 farklı anlam ifade etmekte kullanıldığını keşfetti ve bu hareketlerin 36'sının gerçek anlamlarını belirlediler. Örneğin, şempanzeler oyun oynamak istiyorlarsa, iki ayakları üzerinde tepiniyorlar veya iletişim kurmak istiyorlarsa havayı kucaklıyorlar.

Belirsiz ve pek çok anlama gelen hareketlere nazaran, bazı vücut hareketleri oldukça belirgin ve tek bir anlama geliyor. Örneğin şempanzelerin belirgin olarak yapraklardan küçük ısırıklar aldığı yaprak koparma hareketi yalnızca cinsel ilgi çekmekte kullanılırken, anlamı daha az belirgin ve pek çok anlama gelen ifadeler de var. Başka bir şempanzeyi kolla kavramak "Kes şunu", "Üstüme çık", "Çekil yolumdan" gibi anlamlara geliyor. Dahası, farklı vücut hareketleri tek bir anlama da gelebiliyor.

Dr. Hobaiter'ın meslektaşı olan Richard Byrne "Burada birçok farklı anlam taşıyan zengin bir sistemi gösterdik. Doğada karşılaşabileceğiniz, insan diline en yakın şeyi ortaya koyduk." diyor.

Birçok hareketin anlamı oldukça belirsiz olsa da, araştırmacıların görüntülediği şempanzelerin bazılarının aktarmak istediği mesaj çok açık. Örneğin bir videoda bir anne şempanze, ayağını ağlayan yavrusuna uzatarak "üstüme çık" sinyali verdiğinde, yavru hemen annenin üstüne tırmanıyor.

Araştırmacılar yalnızca bir eylem ortaya çıkaran hareketlerin anlamını belirleyebildiği için araştırmanın oldukça sınırlı olduğunu kabul ediyorlar. Bu da, yorumlanamayan, üstü kapalı çok daha fazla hareketin olduğu anlamına geliyor. Ayrıca, bazı anlamların muğlak olması nedeniyle, muhtemelen, bu hareketlerin içerdiği bilginin pek çoğu gözden kaçırılıyor.

Dr. Hobaiter: [Araştırmadan çıkan] büyük sonuç, insanlar dışında anlamlı iletişim kurabilen türlerin de mevcut olduğu. Zannettiğimiz kadar aramızda büyük bir farklılık olduğunu düşünmüyorum. Zaten şempanzeler, kuyruksuz maymunların geri kalanından bize daha yakınlar, bu yüzden pek çok açıdan inanılmaz deredece onlara benziyor olmamız anlam taşıyor."

Kaynaklar:
IFL, Wired, BBC

Not: Bu arada haber Türk basınında "Şempanzelerin "Aşk" dili çözüldü" başlığıyla yer almış. Hani gündem haberlerinden alışığız, ama bilim haberinde bile cımbızlama yapılarak içerik çarpıtılıyor ya, pes!
Şempanze "Dili": Şempanze Hareketlerinin Anlamı Çözüldü Şempanze "Dili": Şempanze Hareketlerinin Anlamı Çözüldü Reviewed by GarajimdakiEjder on 11:24 Rating: 5

Hiç yorum yok: