Ağaç Taşlayan Şempanzeler Dinsel Davranış mı Sergiliyor?

Batı Afrika'nın Gine Cumhuriyeti'ndeki savanlarda yaşayan şempanzeleri ilk defa inceleyen araştırmacılar, daha önce benzeri görülmemiş bir durumla karşı karşıya kaldılar. Belirli ağaçlara taş atan veya bu ağaçların oyuklarında taş biriktiren şempanzelerin, bir tür ayini andıran bu davranışları, dinsel inancın kökenine ışık tutuyor olabilir.

Şempanzelerin ve diğer kuyruksuz maymunların, sert kabuklu yiyecekleri kırmak için taşlardan yararlandıkları uzun zamandır biliniyordu. Fakat bu yeni davranış, pratik bir faydadan çok, ayin amacıyla taş yığınlarını bir araya getiren insanların davranışlarına daha çok benziyor.

Bölgede aylar boyunca gözlem yapan ve şempanzelerin ‘toplu taş atma’ davranışlarını kameraya alan araştırmacılar, iki temel teori üzerinde yoğunlaştılar. Bunlardan ilkine göre, erkek şempanzeler ağaçlara taş attıklarında çıkan yüksek sesle, güçlerini sergiliyor olabilir, fakat bu durum aynı davranışı gösteren yetişkin dişiler ve yavru şempanzelerle ya da dikkatli bir şekilde taşları oyuklara bırakan şempanzelerle uyuşmuyordu.

Araştırmacılar, Nature’da yayımlanan makalelerinde “Bu araştırma, taş alet kullanımının hedeflenmiş ağaçlardan yiyecek çıkarmak dışında bir amaçla kullanma davranışı sergileyen şempanzelerin, tekrar eden gözlemlerinin ilk kez kayda geçirilişini temsil ediyor.” diye ifade ediyorlar.

İnsanlar için, gömü alanları ve kutsal alanlarda görülen taş yığınları çok çeşitli kavramları simgeler. Bu örnekler, insanlık tarihindeki dinsel davranışların en erken örnekleri arasında sayılıyor, öyleyse şempanzelerin davranışları da aynı içgüdüyü temsil ediyor olabilir.

Makaleye göre şempanzelerin toplu taş atma davranışı insan ritüel uygulamalarıyla iki önemli benzerlik taşıyor: zaman içinde buluntu topluluğunun arttığı belirli bir bölge ya da yerleşimle güçlü bir ilişki ve ritüel davranış tekrarı.

Şempanzelerin toplu taş atma davranışı, insan ritüelleriyle gözlemlenebilir, çok daha doğrudan bir bağlantıyı da temsil ediyor olabilir. Araştırmacılardan Laura Kehoe, Batı Afrika yerli halkının ‘kutsal' ağaçlarda taş biriktirme ritüeliyle -dünyanın pek çok yöresinde de görülmekte-, burada keşfetmiş oldukları bulgular arasındaki ürkünç derecede benzerliğe dikkat çekiyor.

Bu keşif, insanlığın kutsal ritüellerinin başlangıcına ışık tutabilir diye yazan Kehoe, “Patikaları ve bölgeleri taş yığınları gibi tabelalarla işaretlemek insanlık tarihinde önemli bir adımdır” diye ekliyor. “Şempanze bölgelerinin, taş atma alanlarıyla ilişkisini anlamak, burada da aynı durumun söz konusu olup olmadığına dair ışık tutabilir.”

Ayrıca bu araştırma, sadece insan arkeolojisinin değil, insan dışındaki primatların arkeolojik kanıtlarından ortaya çıkan primat arkeolojisinin de, insanlığın geçmişini aydınlatmakta umut vaat eden yeni bir alan olacağına işaret ediyor.





Kaynaklar:
http://www.nature.com/articles/srep22219
https://theconversation.com/mysterious-chimpanzee-behaviour-may-be-evidence-of-sacred-rituals-55512
http://www.independent.co.uk/news/science/mysterious-chimpanzee-behaviour-could-be-sacred-rituals-and-show-that-chimps-believe-in-god-a6911301.html
Ağaç Taşlayan Şempanzeler Dinsel Davranış mı Sergiliyor? Ağaç Taşlayan Şempanzeler Dinsel Davranış mı Sergiliyor? Reviewed by GarajimdakiEjder on 11:09 Rating: 5

4 yorum:

Shiprim dedi ki...

Şempanzelerden birisi, mesela, şizofreni benzeri zihinsel bir hastalık sahibi olsun saldırdığı o ağacı bir düşman, bir yaratık olarak görsün. Ya da ağacın kendisiyle iletişim kurduğu sanrısına kapılsın. Dolayısıyla korkudan dolayı saldırsın. Diğer şempanzeler de onun davranışını örnek alıp taklit etmeye girişsin, ona inansınlar. Böyle bir şey de olamaz mı?

Gerçi bu, dinlere dair düşünceyi de hayli destekliyor..

Demokles dedi ki...

Ancak Şempanzelerin bu davranışı sadece belli bir alanı kapsamıyor birbirlerini görüp taklit edemeyecekleri mesafeler var aralarında haritayı görmediniz sanırım...değişik guruplar farklı alanlarda aynı ritüelbenzeri davranışı sergiliyor....

Melih Yiğit dedi ki...

Bence dediğinin olma ihtimali din düşüncesinden daha fazla

erdogan dedi ki...

Patetes yıkama da var